Hâris el-Muhâsibî

Ebû Abdillâh Hâris b. Esed el-Muhâsibî, Basra'da doğmuş, hayatının büyük kısmını Bağdat'ta geçirmiştir. Kişinin her hâlinde kendini hesaba çekmesine, yani nefis muhasebesine verdiği önem sebebiyle "Muhâsibî" lakabıyla tanınmıştır.

Hadis, fıkıh ve kelam ilimlerinde de derin bir birikime sahip olan Muhâsibî, tasavvufun ilk dönemde sistemli bir ilim olarak yazıya geçirilmesinde öncü isimlerden biridir. Kalbin hâllerini, riya, ucub, kibir ve gurur gibi manevi hastalıkları ve bunlardan kurtuluşun yollarını ayrıntılı biçimde ele almıştır. Cüneyd-i Bağdâdî başta olmak üzere sonraki nesillerin büyük sûfîleri onun sohbetlerinden istifade etmiştir.

En meşhur eseri er-Riâye li-Hukûkillâh (Allah'ın Haklarını Gözetmek), asırlar boyunca nefis terbiyesi alanında temel başvuru kitaplarından biri olmuştur. Bu eser, Sultan Veled Özay ve Kamil Özay tercümesiyle Feyzem Yayınları tarafından iki cilt hâlinde okuyucuya sunulmuştur.

Hâris el-Muhâsibî hicri 243 (miladi 857) yılında Bağdat'ta vefat etmiştir.