"Hesaba çekilmeden önce kendinizi hesaba çekin." Bu düstur, bir ismin adeta lakabı hâline gelmiştir: Hâris el-Muhâsibî. Basra'da doğan, hayatının büyük bölümünü Bağdat'ta geçiren bu büyük âlim, kişinin her hâlinde kendini hesaba çekmesine verdiği önem nedeniyle "Muhâsibî" diye anılmıştır.
Er-Riâye: Allah'ın haklarını gözetmek
Muhâsibî'nin en meşhur eseri er-Riâye li-Hukûkillâh, kulun Allah'a karşı vazifelerini nasıl gözeteceğini anlatır. Eserin merkezinde kalbin hastalıkları vardır: riya, ucub, kibir ve gurur. Muhâsibî bunları tek tek ele alır; nasıl fark edileceklerini ve nasıl tedavi edileceklerini sorular ve cevaplarla açıklar.
Neden hâlâ okunuyor?
Aradan on bir asırdan fazla zaman geçmesine rağmen er-Riâye'nin anlattığı insan değişmedi. Gösteriş, kendini beğenme ve dünyaya aldanış bugün de kalbin en yaygın hastalıkları. Bu yüzden eser, nefis terbiyesi alanında hâlâ temel başvuru kaynaklarından biri.
Eserin Sultan Veled Özay ve Kamil Özay tercümesi, Feyzem Yayınları tarafından iki cilt hâlinde yayımlandı: Er-Riâye – Allah'ın Haklarını Gözetmek.